‘พื้นที่ส่วนตัว’ คืออะไร? จำเป็นไหมในความสัมพันธ์?

Dr.Arthur Aron นักจิตวิทยาสังคมได้กล่าวไว้ว่า "It's probably good to have some strong connection and interaction with your partner but also some space in your life." กล่าวได้ว่าการมีสายสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นกับคู่ของเราถือเป็นเรื่องที่ดีในความสัมพันธ์ แต่บางครั้งการได้มีพื้นที่ของตัวเองก็ดีกับตัวเราเช่นกัน

พื้นที่ส่วนตัว คือ อะไร?

ความเป็นส่วนตัว หรือ Personal Space หมายถึง ระยะห่างระหว่างบุคคล ที่ทำให้เรารู้สึกปลอดภัยในสภาพแวดล้อมต่างๆ อาจเปรียบได้กับเกราะป้องกันของมนุษย์ ซึ่งสามารถแบ่งออกเป็น 2 ด้าน

1. ด้านกายภาพ (Physical) คือ ระยะห่างระหว่างบุคคล เช่น หากเราไปดูหนัง ขึ้นเครื่องบิน หรือทานข้าวในร้านอาหาร เราอาจไม่อยากนั่งติดกับคนอื่นมากเกินไป เพราะเกรงว่าอีกฝ่ายอาจรู้สึกอึดอัด รวมถึงตัวเราเองก็รู้สึกอึดอัดได้เหมือนกัน
2. ด้านจิตใจ (Mental) คือ เรื่องของความรู้สึก ทัศนคติ ความคิด ความเชื่อ หรือสิ่งที่ไม่มีคำอธิบายทางกายภาพได้ เช่น เรื่องความฝัน เป้าหมายในชีวิต เป็นต้น

ทำไมถึงควรมีพื้นที่ส่วนตัวในความสัมพันธ์ ?

เพื่อไม่ให้สูญเสียความเป็นตัวของตัวเอง

หลายคนคงเคยได้ยินว่าเราคือค่าเฉลี่ยของคน 5 คนที่เราใช้เวลาด้วยมากที่สุด เพราะฉะนั้นการที่เราใช้เวลาอยู่กับใครคนใดคนหนึ่งเป็นระยะเวลานาน เราจะเริ่มซึมซับพฤติกรรม บุคลิก นิสัยของอีกฝ่ายโดยไม่รู้ตัว จนกระทั่งเราเริ่มรู้สึกไม่เป็นตัวของตัวเอง และอาจมีความรู้สึกลึกๆ ว่าเราไม่ค่อยชอบตัวเองตอนนี้เลย แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเราจะไม่ชอบพฤติกรรม บุคลิก นิสัยของอีกฝ่าย เพียงแค่เรารู้สึกกังวลใจที่กำลังสูญเสียความเป็นตัวเอง

ทางแก้ คือ ต่างฝ่ายต่างต้องให้และเคารพในความเป็นส่วนตัวของกันและกัน เช่น เราอาจอยู่ในพื้นที่เดียวกันกับคู่ของเรา แต่ต่างคนต่างมีมุมส่วนตัวสำหรับพักผ่อน ทำงานอดิเรก ทำสิ่งที่ตัวเองชอบ หรือต่างฝ่ายต่างออกไปใช้เวลาทำกิจกรรม สังสรรค์ร่วมกับสังคมอื่นๆ บ้าง เช่น เพื่อน ครอบครัว ที่ทำงาน โดยที่ไม่จำเป็นต้องไปด้วยกัน เพราะบางครั้งการที่เราได้ลองแบ่งเวลาทำอะไรเพื่อตัวเองหรือกลับมาสานสัมพันธ์กับตัวเองบ้าง ก็เป็นการเติมเต็มความสุขในอีกมิติของชีวิต

แต่ในขณะเดียวกันการเติมเต็มความสุขส่วนตัวก็ควรอยู่ในความพอดี มีความรับผิดชอบ และสบายใจกันทั้งสองฝ่าย เพราะความสุขของเราจะไม่ยั่งยืนหากการทำตามใจตัวเองนั้นนำมาซึ่งความทุกข์ใจของคนที่เรารัก ซึ่งการได้พูดคุยและตกลงกันว่าช่วงเวลาส่วนตัวของแต่ละฝ่ายจะเป็นอย่างไร มีขอบเขตแค่ไหนให้ต่างฝ่ายต่างสบายใจ ก็เป็นสิ่งที่ช่วยสร้างความเข้าใจซึ่งกันและกันด้วยค่ะ

การบรรลุเป้าหมายในชีวิต

บางครั้งการใช้ชีวิตอยู่กับคนที่เรารัก หรือครอบครัว ต้องมีบ้างที่เราตัดสินใจทิ้งความฝันบางอย่างเพื่อให้ได้ใช้ชีวิตร่วมกัน เมื่อความฝันนั้นไม่ตอบโจทย์ชีวิตคู่หรือชีวิตครอบครัว แต่หากเรารักกันจริง และความฝันนั้นมีคุณค่าหรือมีความหมายสำหรับคนที่เรารัก บางครั้งเราก็ต้องทิ้งพื้นที่ให้ต่างคนต่างออกตามหาความฝัน เป้าหมายในชีวิต เพราะมนุษย์เราเกิดมาเพื่อค้นหาความหมาย หรือคุณค่าของชีวิต และควรมีความฝันของตัวเองที่ได้ทำให้เป็นจริงอย่างน้อยหนึ่งเรื่อง ซึ่งหากเราใช้เวลาอยู่ด้วยกันมากเกินไป เราจะไม่ได้มีช่วงเวลาส่วนตัวเพื่อตกตะกอนความคิดกับตัวเอง จนความฝันนั้นเลือนลางและไม่สามารถหามันเจอ สุดท้ายอาจส่งผลให้เรารู้สึกสูญเสียคุณค่าในตัวเองจากความรู้สึกไร้เป้าหมาย และกระทบความสัมพันธ์ได้

ในขณะเดียวกัน การตามหาความฝันหรือความหมายของชีวิต ก็ไม่ได้หมายความว่าเราต้องทิ้งชีวิตคู่หรือชีวิตครอบครัว เพราะเราสามารถ 'เลือก' ที่จะบรรลุเป้าหมายส่วนตัวไปพร้อมกับการดูแลความสัมพันธ์ได้ เพียงแค่ให้เวลาส่วนตัวของกันและกัน หรือการได้ลอง Deep Conversation เพื่อทำความเข้าใจและสนับสนุนความฝันของกันและกันในมุมที่อาจจะไม่จำเป็นต้องยิ่งใหญ่ แค่เป็นกำลังใจให้กัน พร้อมอยู่เคียงข้าง เท่านั้นก็มีความหมายสำหรับคนที่เรารักมากแล้วค่ะ

มีเวลาอยู่กับตัวเองบ้าง

ชีวิตคู่ที่ดีเกิดสมดุลของการใช้เวลาร่วมกันและการที่ต่างฝ่ายต่างมีเวลาให้กับตัวเอง เปรียบได้กับวงกลม 2 วง ที่มาซ้อนทับกัน เป็นพื้นที่ของตัวเรา พื้นที่ของอีกฝ่าย และพื้นที่ซ้อนทับตรงกลางที่เราแชร์เวลา เรื่องราว ประสบการณ์ต่างๆ ร่วมกัน ในขณะเดียวกันเราก็มีพื้นที่สำหรับตัวเอง เพราะบางอย่างเราทำร่วมกันได้ แต่บางอย่างเราก็ไม่จำเป็นต้องทำร่วมกันหรืออยู่ด้วยกันตลอดเวลา

ถ้าใครอยากเข้าใจความรู้สึกของการมีพื้นที่ส่วนตัวได้ดีมากยิ่งขึ้น นิยายเรื่องสั้นเรื่อง To Room No.19 (Download) คงจะเป็นเรื่องที่อธิบายความรู้สึกนั้นได้ดีที่สุดเลยค่ะ เรารู้จักเรื่องนี้ครั้งแรกตอนดูซีรีส์เกาหลีเรื่อง “Because This Is My First Life เพราะเราต่างก็ใช้ชีวิตนี้เป็นครั้งแรกกันทั้งนั้นแหละ” เป็นซีรีส์เกาหลีเรื่องโปรดในดวงใจเลยก็ว่าได้

เป็นเรื่องของสามีภรรยาคู่หนึ่งที่มีชีวิตคู่สุดสมบูรณ์แบบ เป็นคู่ที่น่าอิจฉาคู่หนึ่งเลยก็ว่าได้ ทั้งสองแต่งงานกันด้วยความรัก ซื้อบ้านที่แสนอบอุ่น และมีลูกที่น่ารักถึง 4 คน แต่แล้ววันหนึ่งภรรยาก็รู้สึกคิดถึงตัวเองตอนก่อนมีแฟน ก่อนมีลูก คิดถึงวันเวลาที่ได้อยู่คนเดียว และเนื้อเรื่องก็ดำเนินไปเรื่อยๆ จนกระทั่งภรรยาตัดสินใจแอบไปเช่าห้องห้องหนึ่งที่โรงแรม เป็นห้องหมายเลข 19 ที่นั่นทำให้เธอรู้สึกเหมือนได้มีชีวิตของตัวเองอีกครั้ง แต่แล้วสามีก็จับได้ว่าเธอแอบไปที่โรงแรมนี้บ่อยๆ โดยเข้าใจว่าเธอมีชู้ ตอนจบของเรื่องภรรยาก็ปล่อยให้สามีเข้าใจแบบนั้น แล้วตัดสินใจทิ้งทุกอย่างที่บ้านมาอยู่ที่ห้องหมายเลข 19 นี้ เพื่อที่เธอจะได้กลับมามีชีวิตเพื่อตัวเองอีกครั้ง

อยากให้เพื่อนๆลองอ่านเรื่องสั้นเรื่องนี้ดูนะคะ สนุก และกินใจมากๆเลยค่ะ

ทูหวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์และทำให้เพื่อนๆ ได้ลองแบ่งพื้นที่ในชีวิตเพื่อดูแลและรักตัวเองด้วยนะคะ เหมือนกับชื่อ Podcast ของทูและคุณอาร์ตที่ว่า Love me, Love yourself เมื่อเรารักใครสักคน ก็อย่าลืมรักตัวเองด้วย ขอให้เพื่อนๆ ได้มีความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง เข้าใจและรักตัวเองมากขึ้นนะคะ

Source: Personal Space in Relationship

Click to Open YouTube, Spotify or Apple Podcast